SELA ALEKSINCA: Selo Moravac je u stvari prigradsko naselje

Internet portal “Aleksinačke novine“ u narednom periodu izradiće niz tekstova na temu aleksinačkih sela koja su zaboravljena i medijski nedostupna za širi auditorijum.

Selo Moravac, opština Aleksinac, foto: GoogleMaps, arhiva
Selo Moravac, opština Aleksinac, foto: GoogleMaps, arhiva

Moravac je prigradsko naselje i po popisu od pre 16 godina u ovom mestu živelo je 1785 stanovnika, odnosno po popisu iz 1991. godine ovde je živelo blizu 2000 ljudi.

Naselje Moravac zajedno sa prigradskim naseljima Žitkovcem i Prćilovicom čini jednu celinu kreirajući jedno od najmnogoljudnijih aleksinačkih naselja od oko 7000 stanovnika.

Moravac je smešten u Aleksinačkoj kotlini sa leve strane toka Južne Morave. Geografski se nalazi na tromeđi između Kruševca, Niša i Sokobanje, a u neposrednoj je blizini grada Aleksinca.

Zahvaljujući plodnom Južnom Pomoravlju Moravac je poznat po svojim poljoprivrednim proizvodima, koja se uglavnom plasiraju na pijacama Niša i Aleksinca. Naselje je posebno poznato po visokom kvalitetu zelene paprike, koja je jedna od najboljih u Srbiji.

Od ukupno 527 domaćinstva 329 poseduju gazdinstvo, a prosečna površina zemljišta po domaćinstvu je 3,6 hektara. 14,3% posto Moravčana se bavi poljoprivredom, dok se 8,5% stanovništva bavi isključivo ovom delatnošću. 20,3% posto čine lica sa prihodom.

Godine 1885 zbog izuetnih odlika ovdašnjeg zemljišta, Vlada Kraljevine Srbije donosi odluku o izgradnji Monopola za preradu sirovog duvana. Iste godine sagrađena je i pruga Beograd – Niš.

Pored poljoprivrede zastupljena je i trgovina na veliko i malo kao i konfekcija.

Slava Moravca je Đurđevdan.
Uoči Đurđevdana, tradicionalno meštani noće pored seoske crkve posvećene Svetom Đorđu, koja je smeštena na Moravačkom brdu. Pored Moravčana dolaze i meštani okolnih sela koji se pridružuju slavlju. Svake godine se bira „domaćin“ ili „kolačar“ slavlja.

Kulturno Umetničko Društvo „Đurđevdan“ je kulturno društvo iz Moravca koje neguje srpski folklor i podržava sve lokalne kulturne događaje.

Moravac poseduje osnovnu školu „Vuk Karadžić“ kao i jednu predškolsku ustanovu. Osnovna škola okuplja Đake do 4 razreda. Škola je sagrađena oko 1919. godine.

Govor Moravčana: Stari govor aleksinačkog južnog pomoravlja se umnogome razlikije od današnjeg. Jezik je evoluirao usled velikog broja srpskog življa sa juga Srbije koji naseljava ove krajeve nakon oslobođenja od Turaka 1833. godine a posebno nakon Drugog svetskog rata, šezdesetih i sedamdesetih godina. Najveći broj migranata dolazi iz predela Surdulice, Kosova i Metohije i Preševa. Kako su dolazili kolektivno, Srbi sa Juga uglavnom zadržavaju svoje običaje, ali i jezik namećući ga starosedeocima.

Sa druge strane, stari moravački govor se danas jedino može čuti kod starije populacije „domorodaca“. Taj govor je posve specifičan i jedinstven, i dosta se razlikuje od poznatog „niškog“ akcenta, iako većina lingvista pogrešno Aleksinac i Niš svrstavaju u „isto govorno područje“, povezujući ih sa Torlačkim dijalektom.

Aleksinačke novine, Deo teksta: Wikipedija

Pročitajte i ovo...

1 komentar

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *