Arhiva vestiVremeplov

Aleksinački kraj u srednjem veku

O aleksinačkom kraju u srednjem veku ne postoji dovoljno obimna izvorna građa koja bi rasvetlila njegov sveukupni istorijat i značaj.

Stari Aleksinac, foto: muzejaleksinac.org
Stari Aleksinac, foto: muzejaleksinac.org

Određeni podaci o geografskom prostoru i župskoj organizaciji šire okoline današnjeg Aleksinca nalaze se u Žitju Strefana Nemanje koje je sastavio Sava Nemanjić. Tokom 12. veka, na ovom području jednim delom prostirala se župa Pomoravlje, od Velepoljske reke do Drenovca, a možda i do Ravnog , odnosno Ćuprije. Navedenu tereitoriju Stefan Nemanja osvojio je na račun Vizantije nakon 1183. godine, uspevši da je, za razliku od niške oblasti, zadrži i posle poraza na Moravi 1190. godine.

Preko Stalaća, župa Pomoravlje graničila se sa župom Zagrlatom oko današnjeg Đunisa, koju je od župe Uške odvajala vododelnica slivova Ribarske i Turijske reke, nekoliko kilometara južnije od Velikog Šiljegovca, oko današnje Ribarske Banje.

Pomenuta linija i danas predstavlja granicu koja razdvaja kruševačku od aleksinačke opštine.

Uška je ležala severno od doline Toplice, između Južne Morave na istoku i obronka Malog Jastrepca na zapadu. Na severu dopirala je bar do današnje Tešice, a verovatno i do današnjeg Žitkovca gde se graničila sa Zagrlatom, po svemu sudeći liniujom Ribarske Banje – Rosica – Kamenica – Loznac. Od Loznaca je granica išla ka Tešici ili severnije ka Mrsolju, današnjem Moravcu, ili pak ka Prćilovici ili Žitkovcu.

Granice pomenutih župa pokazuju da su deo župe Uške, kao i jugoistočna granica Zagrlate zahvatali prostor današnje opštine Aleksinac.

Na osnovu povelje manastiru Drenči iz 1382. godine može se videti da je manastirsko vlastelinstvo ležalo u župi Zagrlati, odnosno da je obuhvatalo teritoriju uz levu obalu Južne Morave, od dananšnjeg aleksinačkog sela Donji Adrovci do Đunica, možda i Trubarevca. Celinu manastirskog poseda upotpunjavalo je nekoliko sela današnje aleksinačke opštine – selo Bitino, uzvodno od ušća reke Peščanice u Južnu Moravu, koje danas ne postoji, premda mu je ime sačuvano u potesu pored leve obale Južne Morave, unutar atara sela Donji Adrovac; kao i naselje Ljubeš, današnji Donji Ljubeš.

Manastiru Drenči darovano je i blato… Bigl… sa svim selima i zaseocima i međama tj. močvarni kraj od sela Kormana do Gornjeg Ljubeša sa Srezovcem, sa više mrtvaja, starih korita Morave. Pomenuta aleksinačka sela svojim današnjim imenima posvedočena su početkom 19. veka pored istih mrtvaja.

Poznato je da je u vreme Srpsko-turskog rata prelaz preko Morave od aleksinačkog sela Bobovište do Đuniskog mosta bio gotovo nemoguć zahvaljujući mnogobrojnim barama nasalim promenom rečnog korita.


 

(Iz knjige ‚‚Aleksinac i okolina u prošlosti“ – 500 godina od prvog pisanog pomena 1516-2016)

Tagovi

Povezane vesti

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *

Close
Close